خواجه نصير الدين الطوسي
35
تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى )
نهند . و در هند بهرمانى « 1 » 3 . و بعد از آن ارغوانى باشد ، ( كه اندك تيره بود ، و مانند رنگ ارغوان بود . ) و قيمت ( رنگ ) ارغوانى از رمّانى « 2 » كمتر باشد . و طبقهء چهارم ورديست كه رنگ او « 3 » به گل سرخ ماند . و از اين نوع بيشتر افتد . و بعضى از اين نوع بكبودى گرايد ، آن را قيمت كمتر از لعل باشد ، و آن را « 4 » بنفسجى خوانند . و نوعى ديگر است « 5 » كه آن را خمرى خوانند ، رنگ « 6 » او به شراب سرخ تشبيه كردهاند . و نوعى ديگر است كه آن را لحمى گويند ، كه به گوشت پاره مانند است 4 . و نوعى « 7 » ديگر را خلّى گويند ، كه بسركهء سرخ ماند . پس بگلنارى « 8 » . و چندانكه لون « 9 » و قيمت تنزّل مىكند ، در اثر و خاصيت نازلتر مىشود . و از « 10 » انواع مذكور آنچه برنگ و طراوت و صفا و قدر كاملتر باشد ، و بىعيبتر ( باشد ) « 11 » ، قيمت و خاصيّت و اثر و منفعت آن بيشتر بود . و چنين گويند كه وقتى ياقوتى بوده است شبافروز ، كه آن را كوكبى خواندندى ، و بشب چون چراغ بيفروختى ، و گوهر شب چراغ عبارت از آنست . و كسرى انوشروان « 12 » را بوده است ، و بعد
--> ( 1 ) - م : بهرمانى را ( 2 ) - ع : باشد و قيمت ارغوانى از رمانى ( 3 ) - ن ، ج : آن ( 4 ) - ع : آن را ( بىواو ) ( 5 ) - م : و بعضى ديگر هست ( 6 ) - ن : و رنگ ( 7 ) - م ، ج ، ن : و انواع ( 8 ) - ع : بكنارى ؟ ( 9 ) - ع : در لون ( 10 ) - م : و از اين - ن ، ج : و اين ( 11 ) - كلمهء ( باشد ) در ن ، ج : است ( 12 ) - ن ، ج : انوشينروان .